Appeloogst

 Hier in de tuin staat een heel vroege appelboom een "Weißer Klarapfel". Hier in Duitsland ook wel "Augustapfel" genoemd. De vruchten van deze boom zijn meestal zo rond half/eind juli rijp, en dat was dit jaar ook weer het geval. En er zit aardig wat in dit jaar weer, deze boom draagt eigenlijk altijd goed.

Het enige nadeel is dat het geen bewaarappel is, je kan rijpe appels slechts een week of 2 bewaren. Maar ze zijn heel erg geschikt om te verwerken. Appeltaart, appelmoes of appeljam... alles kan.

En zo was ik met deze hitte druk aan het snijden en koken, want ik wilde graag mijn appelmoes voorraad bijvullen.

 

 

Appelmoes maak ik tegenwoordig zonder de appels te schillen. Als de moes klaar is draai ik het door de roerzeef. Deze roerzeef kreeg ik van mijn moeder en is nog van haar opa geweest. Hij heeft hem nieuw gekocht en jarenlang gebruikt. Toen hij op zijn 85e overleed heeft zij de roerzeef gekregen. Op het handvat staat "Moulin Legumes" en hij is waarschijnlijk zo rond de 90 jaar oud!

 

 

Als alle appels tot moes zijn gekookt en door de roerzeef gegaan zijn, schep ik de moes in weckpotjes. En omdat het ruim 30 graden was heb ik de weckketel buiten neer gezet, dat scheelt flink wat warmte in huis. 

 

Het resultaat van de dag waren 12 potjes appelmoes van ongeveer 500ml, heerlijk! Er gaat niks boven zelfgemaakte appelmoes. En er zitten nog genoeg appels aan de boom om nog een keer een grote pan te maken.

Eigenlijk wil ik nog wat appeltjes drogen. Dat deed mijn oma ook altijd, maar ik weet niet precies hoe. Ze droogde het niet tot een soort "chips" wat je soms wel ziet, maar meer een soort partjes.Volgens mij werden die gedroogde appelpartjes soms ook weer gekookt en bij bijvoorbeeld rode kool geserveerd. 

Helaas is mijn oma in januari overleden, dus ik kan het haar niet meer vragen.  Misschien weet mijn moeder het nog. Ik vind het altijd leuk om zulke dingen te leren en doorgegeven te krijgen uit de familie. Het is heel waardevol voor mij, en hopelijk kan ik al die dingen die ik leer later weer aan Vera doorgeven.

Een vruchtbaar jaar

Het valt echt op hier in de tuin, dat dit jaar een heel goed jaar is voor verschillende soorten fruit en noten. Hier draagt bijvoorbeeld onze walnotenboom voor het eerst sinds wij hier wonen rijkelijk. Het is nog steeds een jonge boom, en meer dan 15 noten per jaar hebben we er nog niet afgehaald. Maar zoals het er nu uit ziet gaat dat dit jaar heel anders zijn, hopelijk zijn wij eerder dan de eekhoorntjes.

Ook andere bomen zitten vol jonge vruchten, de appelbomen, de kweepeer, de pruimenboom, en de jonge perenbomen zitten allemaal goed vol met vruchten.

 

En de bessenstruiken... wij hebben hier zomerframbozen die als onkruid door de tuin woekeren en rijk dragen momenteel. En ook de aalbessen, kruisbessen, bramen, druiven en aardbeien zitten goed vol dit jaar.

De eenjarige planten in de kas produceren ook veel. Ik heb dit jaar maar ongeveer 10 tomatenplanten, en die staan er allemaal super bij. Ik heb afgelopen week de eerste cherry tomaatjes kunnen oogsten, en er worden er nu steeds meer rijp.

 

Ook staan er nog sperziebonenplanten langs het pad, wat het hele pad begroeid. Heerlijk! Genoeg voor ongeveer 2x per week sperziebonen. Ik heb ook al nieuwe jonge planten buiten in het verhoogde bed staan, die nemen het straks over als deze planten "op" zijn.

 

Dit jaar heb ik een ge-ente komkommerplant van mijn werk gekregen, daar ben ik zo blij mee! Ik merkte vorig jaar al dat de ge-ente komkommerplanten op mijn werk veel vroeger en veel meer dragen dan mijn zelf gezaaide komkommerplanten. En juist vroeg in het seizoen als komkommers nog heel duur zijn in de winkel. Dus dat wilde ik ook! We hebben nu een bijna onuitputtelijke stroom met komkommers. Heerlijk!

 

 

Verder hebben we ook veel kruiden, wat sla en de courgettes zitten er ook weer aan te komen. Dus ondanks dat ik niet veel in de tuin doe, en er veel achterstallig werk is, kunnen we toch nog redelijk wat oogsten. En dat is niet alleen heel lekker, het scheelt ook in het boodschappenbudget.

Tijd om Tomaten te Zaaien

Eindelijk is het zo ver, het is half maart. En dat betekent dat het tijd is om de tomaten voor te zaaien. Ik ben gek op Tomatenplanten, van het uitzoeken van de soorten tot het opkweken van de babyplantjes en uiteindelijk ook het oogsten en eten van de tomaten natuurlijk.

En zo komt het dat ik steeds meer soorten heb, eigenlijk meer soorten dan ik tomaten nodig heb.. of plek heb. Maar ja, het brengt mij zo veel vreugde dat ik er gewoon plek voor maak.

Ik ben ook een klein handeltje in tomatenzaden begonnen, afgelopen winter heb ik voor iets meer dan € 225,- aan zaadjes verkocht. Voor volgende winter wil ik mijn assortiment wat vergroten, en daarom heb ik voor de aankomende zomer wat nieuwe rassen uitgezocht. Er komen dit jaar ongeveer 16 soorten bij, en ik had er al 18 dus dan kom ik op 34 soorten.

 

Ik heb besloten dat Tomatenzaden best 1 jaar oud mogen zijn bij verkoop, ik bewaar ze goed koud dus dan zijn ze lang kiemkrachtig. Daarom zaai ik nu "maar" 29 soorten.

Ik zaai ook nog extra veel planten, deels omdat ik altijd 'bang' ben dat er niet genoeg plantjes kiemen (ik weet niet waar dat vandaan komt) en deels omdat ik de planten die ik over heb verkoop. Afgelopen zomer heb ik ongeveer 100 tomatenplanten verkocht (en 50 zelf gehouden). 

Dat verkopen van de tomatenplantjes beviel mij goed, en is toch weer een klein extra inkomen. Afgelopen jaar verkocht ik ze voor € 1,50 per volgroeid plantje in een 7x7 potje, ik twijfel of ik dit jaar iets meer zou kunnen vragen. Ik vind dat altijd erg moeilijk bepalen. Het zijn natuurlijk niet dezelfde plantjes die je voor € 1,- bij de discounter koopt, dit zijn voornamelijk bijzondere soorten. Ik neig er nu naar om de prijs iets te verhogen naar € 1,75

Het zaaien van de tomaten (en andere warmte liefhebbende planten) doe ik sinds vorig jaar in een verwarmde bak, dat bevalt heel goed. Het kost wel stroom, maar het percentage gekiemde zaden is zo veel hoger en het gaat zo veel sneller. Voorheen duurde het zo 10 dagen voordat de tomatenzaadjes kiemden, met de verwarmde bak kiemen ze in 4 dagen ongeveer. Ook kiemt nu bijna 100% van al het zaad, wat voorheen misschien maar 70% was. Komkommerzaad kreeg ik voorheen bijna nooit aan het kiemen, omdat de vensterbank gewoon niet warm genoeg was.

 

De zaaibak, waarin ik net paprika gezaaid had

De verwarmde bak hebben we zelf gemaakt, van een piepschuim box (zo'n grote die voor vlees gebruikt word). Hieronder hebben we steentjes gelegd, en daar in ligt een verwarmingsslang voor een terrarium van 20 watt. Deze is gekoppeld aan het thermostaat en sensor, zodat wij kunnen instellen hoe warm het in de bak moet zijn. Zo verbruikt hij niet steeds die 20 watt, maar alleen als het nodig is. De bak dekken we af met een simpele plaat van plexiglas, zodat er licht in kan komen. Zodra de plantjes opkomen zorgen we dat ze (in dien nodig kunstmatig) licht hebben. Dit geheel heeft ons ongeveer € 30,- gekocht, maar het is het geld dubbel en dwars waard.

 

Alle tomatenzaden voor dit jaar zijn in elk geval al gezaaid, en ik hoop dat ze het dit jaar weer zo goed doen als vorig jaar. Ik ben ook heel benieuwd en enthousiast naar een aantal van de nieuwe soorten :)

De eerste Moestuinkriebels

 Zo langzaamaan aan begint het tuinseizoen weer. Het lijkt nog heel vroeg, maar sommige dingen moet je op tijd voorbereiden. Zo ga ik volgende week de uien zaaien. Dit doe ik op de manier van Charles Dowding, dat deed ik vorig jaar ook en dat beviel mij goed.

Ik dacht vroeger altijd dat je uien niet kon zaaien, maar dat je ze moet 'poten' van de kleine pootuitjes. Maar dat bleek niet juist. Het voordeel van de kleine pootuitjes is dat ze een voorsprong hebben. Maar het nadeel is dat als ze een late nachtvorst meekrijgen, ze in de bloei kunnen schieten. En mijn ervaring is dat, ook al knip ik de bloemen eruit, de oogst er toch minder door is. De uien die je zaait hebben daar geen last van, omdat ze nog in hun eerste jaar zitten. Ook is uien zaaien iets voordeliger, omdat zaad goedkoper is dan plantuitjes. Maar koop niet te veel uienzaad, want het houd zijn kiemkracht niet lang.

Dus ik zaai ze op de manier van Charles Dowding, hij doet het in een tray en meerdere zaadjes per vakje. Hier vind je er een filmpje over.

Waar het onderhand ook tijd voor is, is het voor zaaien van Paprika, Pepers en Aubergine. Hiervoor heb ik een verwarmde kweekbak gemaakt. Deze heb ik vorig jaar voor het eerst in gebruik genomen en dat beviel mij heel erg goed. 

Ik zaai niet veel Peperplantjes, slechts 2 denk ik. Wij eten graag kruidig, maar niet scherp. En een  plant kan je behoorlijk wat opbrengst geven. Paprika daarentegen ga ik zeker wat meer van kweken, dat beviel mij vorig jaar heel goed. Op zich heb je er ook helemaal niet zo veel werk aan, natuurlijk moet je het kleine plantje groot krijgen maar als het dan in de tuin staat hoef je het alleen maar te wateren en dan oogsten. Ik heb veel paprika ingevroren vorig jaar, ben er nog steeds van aan het eten.

Aubergine heb ik eigenlijk zo goed als geen ervaring mee. Ik heb af en toe 1 plantje gehad, wat dan erg kwakkelde in mijn kas. En meestal zijn ze ten onder gegaan. Dus ik ben benieuwd hoe dat gaat dit jaar, ik heb een klein zakje met verschillende rassen erin om gewoon eens wat uit te proberen. Dus als iemand nog goede tips heeft, houd ik mij aanbevolen.

Wat ik dit jaar voor de tweede keer ga proberen is de luffa, ook wel sponskomkommer. Vorig jaar ging dat redelijk goed, maar omdat ik de zaden wat laat kreeg ben ik ook iets later begonnen. Hierdoor kwam mijn plant te laat goed op gang, en had ik maar 1 luffa die (zo goed als) rijp was. Ik hoop dat als ik dit jaar op tijd begin, ik meer succes ga hebben. 

Zoekplaatje, midden in het gangpad hangt de luffa

 

Omdat de luffa veel plek nodig heeft, teel ik er maar 1 hier thuis. Gelukkig deelt mijn werkgeefster mijn passie voor planten en kan ik er daar ook nog 2 kwijt in de grote kas, daar delen we dan de opbrengst van :)

Verder ben ik eigenlijk nog steeds bezig met het opruimen van de tuin. Ik heb aan het eind van de herfst ongeveer het gewoon opgegeven, en alles zo gelaten. Nu pas begin ik langzaam aan dingen op te ruimen. Gelukkig wonen we in een gematigd klimaat, zodat we een winterpauze hebben in de tuin. Die pauze komt mij goed uit. Ik ga dit jaar echt mijn best doen om niet te hard van stapel te lopen, kijken of dat gaat werken :)

De Moestuin Zomer van 2020

We waren dit jaar erg druk met de badkamer, maar de tuin heeft ook redelijk wat tijd opgeslokt deze zomer. Vooral het oogsten en het verwerken daarvan. We hebben niet veel nieuwe dingen gedaan dit jaar, maar de moestuin was wel weer een stukje groter dan vorig jaar. En de focus lag dit jaar naast de productie van eten ook op het produceren van zaden.

 

Het oogsten en verwerken is eigenlijk het meeste werk, de grootste klussen waren de appels en tomaten. We hadden in het voorjaar ook veel aardbeien, maar die hoef je niet te schillen of te snijden dus dat valt op zich wel mee. Ik kon rond de 4 kilo achterhouden voor jam, en maakte daar zo'n 15 potjes aardbeienjam van.

Onze vroege appelboom had dit jaar een goede oogst, bijna een kruiwagen vol. Die heb ik allemaal verwerkt tot appelmoes, 40 potjes van (ongeveer) een halve liter per stuk. Het is even wat werk, maar als je dat dan allemaal op de plank hebt staan.... heerlijk.

 

 

De tomaten deden het ook heel goed, ik heb inmiddels al 35 potjes gepelde tomaat ingemaakt en 15 liter tomatensoep. En ik had voor het eerst dit jaar paprikaplanten, die deden het verrassend goed, die heb ik grotendeels ingevroren. Ik dacht altijd dat paprika niet echt loonde, maar op mijn werk hebben ze altijd een flink aantal paprika planten en dat deed het zo goed dat ik het ook wilde proberen. Dat ga ik volgend jaar zeker weer doen, misschien nog wat meer zelfs :)

 

 

Daarnaast had ik nog het geluk dat ik via mijn werk een grote teil met peren kreeg, helemaal gratis. Aangezien deze uit de boom geschud waren, moesten ze ook direct verwerkt worden. Ik maakte 14 halve liter potjes met perenpartjes op lichte siroop, 5 grote potten met perentaartvulling en 5 potjes met perenjam met vanille. Daarnaast hebben we ook nog flink wat peren vers gesnoept. Vooral Vera was steeds stukjes peer aan het "bedelen" terwijl ik druk aan het schillen en snijden was.

 

 

Ik maakte ook nog aanmaaklimonade, zoals ik elk jaar doe. Met een grote hoeveelheid verschillende vruchten, zoals frambozen, aardbeien, appel, vlierbes, tomaat, druiven, bramen en wat ik verder alles nog heb. Ik maak hiervan altijd te weinig, dit jaar 11 flessen van ongeveer 700ml. Kijken of ik dit volgend jaar kan verdubbelen.

En op mijn werk hebben ze sinds dit jaar ook een flinke rij herfstframbozen, en ze hadden er al kilo's afgehaald. Maar de planten produceerden maar door, dus vroegen ze of ik niet wat voor mijzelf wilde plukken. Ik plukte een ruime kilo herfst frambozen, waarvan ik 7 potjes jam gemaakt heb.

Dit jaar was ik dus ook erg druk met het produceren van zaden, vooral ook omdat ik een klein handeltje begonnen ben. Ik heb mij voor de verkoop vooral op tomatenzaden en bonenzaden gefocust. Maar voor mijzelf bewaar ik ook steeds meer zaden, zo word het tuinieren steeds goedkoper.

 

 

In het voorjaar heb ik ook mijn overschot aan tomaten (en paprika, pompoen en meloen) plantjes verkocht. Ik zaai altijd meer dan ik nodig heb, en dit jaar had ik 150 plantjes waar ik er maar 50 van wilde houden. De rest verkocht ik voor € 1,50 per stuk, waardoor ik de meeste van mijn kosten aan potgrond, zaad en andere dingetjes er weer uit had voor dit jaar. Dit wil ik volgend jaar weer zo doen.

Wat dit jaar ook goed ging was dat ik veel door elkaar geplant heb, als een soort polycultuur. Ook had ik dit jaar extra veel bloemen en kruiden, we merkten echt dat we daardoor nog meer bestuivers en vlinder hadden dit jaar. En het staat ook nog eens heel mooi.

Wat het minder goed deed dit jaar waren de pompoenen. Ik had ze meer water moeten geven, maar ik heb verzaakt. Het was toch weer erg droog deze zomer, daardoor zijn ze heel klein gebleven. Gelukkig werk ik op een pompoenboerderij, en ik mocht daar zo veel meenemen als ik wilde. Dus zonder hoef ik niet te doen.

 

En de knoflook, die kreeg in het voorjaar roest. En dat werd steeds erger, waardoor ik ze vroeger oogstte dan ik eigenlijk wilde. En aangezien ik niet wist hoe de roest de houdbaarheid van de knoflook aan zou tasten, heb ik ze ingemaakt en ingevroren. 

Het was hier ook geen goed komkommerjaar, rond ijsheiligen was het ineens weer een tijdje koud en daardoor bleven de planten kwakkelen. En eigenlijk zijn ze daar niet meer van hersteld.

 

 

Maar zo gaat het elk jaar, sommige dingen doen het goed en andere dingen minder. Dat houd het spannend :) Uiteindelijk ben ik heel tevreden, maar ik ben blij dat het nu herfst is en weer wat rustiger in de tuin word. Maar dat gaat ook elk jaar zo, ik weet zeker dat ik volgend voorjaar weer tuinkriebels heb.

Voorzaaien in Trays

 Ik gebruik in de tuin altijd zaaitrays van quickpot, die zijn van een hele harde en duurzame soort (gerecycled) plastic gemaakt en gaan daardoor zo 20-25 jaar mee. Maar ze zijn niet goedkoop, een tray kost zo rond de € 5,- en een bijbehorende schaal ook. Ik gebruik ze graag met 77 vakjes, dat vind ik een fijne maat. Ik  had er 5 en wilde er eigenlijk nog een paar bijkopen, maar dat is een duur grapje natuurlijk. Dus ik was extra blij toen ik ze hier in de buurt 2e hands kon kopen, voor maar € 1,- per tray! Helaas had diegene geen onderschalen te koop, maar die zijn ook niet perse nodig. Dus ik kocht er 15, beetje veel wellicht, maar zo heb ik er genoeg voor altijd :)

Elders kocht ik 5 extra grote en duurzame onderschalen voor € 13,- (incl. verzendkosten). Deze zijn ook van een hele stevige plasticsoort, in de maat 60x40 cm. Ik verwacht dat deze ook levenslang mee gaan.

Nu het voorjaar begonnen is, zijn de zaaitrays ook al vol in gebruik. Mijn favoriete tuin-held is Charles Dowding, en hij zaait eigenlijk alles voor in trays (alles behalve wortel en pastinaak). En dat doe ik inmiddels ook, het bevalt mij heel goed. Het heeft een paar belangrijke voordelen:

Je maximaliseert de ruimte in je tuin. Want zodra er plek vrijkomt in de tuin, heb je nu  vrijwilligers beschikbaar om te planten.

Doordat ik in trays voor zaai, heb ik geen lege plekken in een rij in de tuin. Als ik direct in de moestuin zaai, kan het onregelmatig opkomen (of misschien helemaal niet). Of de jonge planten vallen (deels) ten prooi aan slakken of vogels. Door in de tray voor te zaaien, zijn de jonge planten beter beschermd en kan ik daarna de moestuin goed vol planten.

Ook hebben je planten een voorsprong als je ze voorzaait. Een geweldige tip van Charles Dowding is om de trays die je gezaaid hebt een dag of 3-5 in huis te zetten. Je kunt ze gewoon opgestapeld houden, want ze hebben geen licht nodig. Dit is vooral in het voorjaar handig, als de temperatuur buiten en in de kas nog heel wisselend kan zijn. Vooral het verschil tussen de dag- en nachttemperatuur is groot. Hierdoor kiemen veel zaden slecht. Door de zaden dan 3 tot 5 dagen in huis te laten staan, kiemen ze daarna veel sneller (en beter). Ik zaai in het voorjaar veel dingen voor, die ik dan in de kas laat groeien. Zodra ze dan de tuin in kunnen, hebben ze al snel 2 tot 3 weken voorsprong (t.o.v. zaaien op datzelfde moment).

Nog een voordeel; in de zomer heb ik graag veel bloemen overal in de tuin. Maar als ik door de hele tuin verdeeld zou zaaien zou dat voor mij vrij onoverzichtelijk worden. Want die zaden hebben water nodig, en je moet in de gaten houden of de jonge plantjes niet overwoekerd worden door andere planten o.i.d. Doordat ik al die bloemen en kruiden voor zaai in trays, kan ik ze als ze klein zijn allemaal makkelijk verzorgen en daarna als ze groot genoeg zijn gewoon verdelen door de tuin.

Je zou natuurlijk ook kunnen voorzaaien in kleine bloempotjes, maar het voordeel van een tray is dat het minder ruimte inneemt. Bovendien heb je minder aarde nodig omdat de vakjes kleiner zijn. Dus voor planten die de ruimte niet nodig hebben, is dit handiger en handzamer.

Ik ben dus heel blij met mijn nieuwe, ruime hoeveelheid aan zaaitrays. Dat betekent dat ik mij niet meer in hoef te houden met zaaien :)

Groente verwerken

Het nieuwe moestuin seizoen is al weer begonnen, en daarvoor moest ik plek maken in de bedden. Daar stond nog veel wintergroente, waar ik heel blij mee ben. Dit jaar was het eerste jaar dat ik meer succes had met groente uit eigen tuin in de winter.

Maar ja, om de nieuwe dingen in de tuin te kunnen zetten moesten al die preien en wortelen plaats maken. Bovendien wil ik het risico niet lopen dat ze doorschieten en gaan bloeien.

Omdat ik 2018/2019 wat problemen had met prei kweken, heb ik afgelopen winter extra veel geplant. En dat had succes, ik had iets van 100 stuk prei in de tuin. Wat ruim voldoende is voor een klein gezin. Dus nu wilde ik het oogsten en bewaren, maar hoe?

Het wecken van prei lijkt mij geen succes (hoewel ik niet uit ervaring spreek), meestal word het ingevroren volgens mij. Maar wij hebben niet bijster veel plek in de vriezer (misschien toch een keer eentje erbij kopen??). Ik heb een deel van de prei ingevroren, maar daarna bleef er nog veel over. Toen heb ik ook nog groentesoep gemaakt en dat geweckt, omdat ik toch ook nog wortelen en knolselderij te verwerken had. De rest heb ik in mijn droogapparaat gedaan.

Ik maakte gewone gedroogde soepgroenten mix, hierin zit prei, wortel, pastinaak en knolselderij.

Daarna maakte ik een soort bouillonpoeder, hierin zit ook prei, wortel, pastinaak en knolselderij, maar ook nog selderij, lavas en zout. Dit gebruik ik als snelle smaakmaker in gerechten, of in soep.

 En, omdat ik toch bezig was maakte ik nog een kruidenzout. Hiervoor mengde ik allerlei aan verschillende kruiden uit de tuin (tijm, daslook, oregano, peterselie, citroenmelisse, munt) met knoflook en zout. Ook dit vind ik een fijne smaakmaker in de keuken.

Omdat ik daarna nog meer groente over had, heb ik ook eens geprobeerd om groente op zout te bewaren. Als een soort bouillon-pasta. Ik had daar ooit wel ergens over gelezen maar het nog niet geprobeerd.  Online vind je verschillende verhoudingen van groente:zout. Ik koos voor de verhouding 10:1, dat is een van de minder zoute verhoudingen. Zo heb je meer groentesmaak, maar het is ook minder lang houdbaar. En je moet het zeker in de koelkast bewaren. (Als je het langer wilt bewaren kan je beter voor de verhouding 7:1 gaan). Ik gebruikte een kilo geraspte (keukenmachine) en fijngesneden groente en kruiden en daarbij deed ik dus 100 gram zout. Dit meng je, kneed je, laat je even staan, kneed je nog eens en daarna doe je het in goed schoongemaakte potten. De groente is dan flink geslonken, dus het was voor mij 1 grote pot en een klein beetje. Dit blijft in de koelkast maandenlang goed, en is ook goed te gebruiken als smaakmaker in verschillende gerechten.


Het verwerken van de groente was meer werk dan het moestuinbed leegmaken, maar het is gelukt. En ik vind het heerlijk om van mijn voorraad te genieten :)

Zonnebloemen

Ik ben gek op zonnebloemen. Vorig jaar had ik ze voorgezaaid in trays en aan het eind van het voorjaar buiten geplant. Helaas had ik dat jaar stromulch, en daar bleken veel slakken in te zitten, en slakken bleken gek te zijn op jonge zonnebloemplantjes. Het gevolg was dat ik zo goed als geen zonnebloemenplanten had in de zomer van 2018.

Maar de aanhouder wint, dus dit jaar probeerde ik het opnieuw. Ik heb weer een tray vol met (verschillende) zonnebloemen gezaaid en uitgeplant aan het einde van het voorjaar. Maar zonder stro deze keer. En ze bleven staan! En ze werden groter en groter...

Op de voorgrond mijn kleine bloemenhoekje

Ik had een speciale plek in de achtertuin/moestuin waar ik wat bloemen had geplant, maar dat stond al helemaal vol dus ik heb ook nog tussen de pompoenplanten zonnebloemen gezet. Uiteindelijk had ik in dat (relatief kleine stukje) tuin ruim 25 zonnebloemen staan. En toen ze eenmaal begonnen te bloeien hebben we er zo van genoten, wat was het prachtig!

Rechts van het midden zie je de zonnebloemen, net voor de bloei

Hier Links de zonnebloemen, ze vormen ook een mooi zichtscherm

Op de voorgrond de aardappelen

In het begin van de bloei knip ik wel de uitgebloeide koppen eruit. Die laat ik even liggen drogen, in de zon bijvoorbeeld, en dan na een paar dagen kan ik de pitten er makkelijker uit halen. Die pitten leg ik dan op een fijn rooster nog een tijdje te drogen en zo bewaar ik nog wat voor de winter. Ik heb een flinke bak met zaden als vogelvoer voor de winter. Een bijkomend voordeel van de uitgebloeide koppen uitknippen is dat de planten minder zwaar zijn, en langer rechtop blijven als het harder waait.

De kleinere gele bloemen zijn van de aardpeer

De aardappelen zijn eruit, maar de zonnebloemen staan er nog goed bij

De hommels genieten er ook van

En wat ik ook zo leuk vind aan zonnebloemen, is dat ze aan het einde van het bloeiseizoen een enorm geliefde voedingsbron van de vogeltjes zijn. Vooral de koolmeesjes hier zijn er gek op. Ze hangen/vliegen half op zijn kop en eten er dan snel wat uit. Wij laten de zonnebloemen expres staan, ook al zijn ze niet "mooi" meer. Zo hebben de vogels (en insecten) er nog veel plezier van.

Van het www geleend

Van de zaden die ik bewaar als vogelvoer leg ik nog een grote hand apart, want volgend voorjaar ga ik zeker weer zonnebloemen voor zaaien. Hopelijk hebben we dan weer zo'n succes er mee :)

De Moestuin

Nu de herfst hier is en de winter er weer aan zit te komen, ben ik heel erg blij met hoe de moestuin er bij staat. Ik heb er extra op geprobeerd te letten dat er ook wat te oogsten zou vallen in de herfst en winter en dat is te merken. Eigenlijk staat het er nog best vol bij.

Wat staat er nog in de moestuin:

• Prei (winterprei en herfstprei)
• Wortelen
• Pastinaak
• Knolselderij
• Veldsla
• Bieten
• Koolrabi

Het is geen groot assortiment, maar in combinatie met de pompoenen, aardappelen en uien die ik nog heb liggen kan ik toch nog heel wat maken. Hier liggen nog wat andere dingen die ik op moet maken; courgette (zelfs deze week de laatste nog geoogst), komkommer (de laatste 2), een aantal tomaten en 2 rode kolen.

Met de verschillende koolplanten heb ik wel wat pech gehad dit jaar, of eigenlijk was het gewoon slechte planning. Ik doe altijd een speciaal net over de kolen, zeer fijnmazig, zodat er geen plaagdieren bij kunnen (vooral die vreselijke rupsen die niks voor mij over laten). Helaas was ik dit jaar net te laat, waardoor er koolvliegen onder het net gekomen zijn. En zo had ik een plaag daar die veel jonge planten te grazen hebben genomen. En wat ik ook probeerde, ik kreeg ze er niet weg. Ik heb niet alles geprobeerd, want sommige oplossingen zijn te duur of niet milieuvriendelijk. Dan maar wat minder kool-oogst. Ik heb nog een verdwaalde spruitjesplant, rode kool en broccoli in de tuin staan en een paar koolrabi, maar dat is het voor dit jaar. Volgend jaar beter.

De prei is dit jaar juist weer heel goed. Vorig jaar had ik 50 jonge plantjes uitgepoot, om ze langzaam te zien verpieteren. Helaas had ik (bleek achteraf) maden van de prei/uienvlieg in de grond die daar overwintert hadden. En zo vraten ze alles op. En ik dacht toen dat het door de hitte/droogte was, dus de volgende plantjes zette ik op dezelfde plek.... dom. En die ondergingen hetzelfde lot. Zo had ik maar iets van 10 preien die winter. Maar daar heb ik dit jaar geen last van, gelukkig. En ik heb alle preiplantjes uitgepoot, de grotere en de kleine. Ik heb  alles bij elkaar misschien wel 100 prei planten staan.

Hmm veldsla!

Ik was eigenlijk nog van plan om in de kas verschillende soorten winter sla te zetten, maar daar ben ik niet meer aan toe gekomen. Ik had wel een tray voorgezaaid, maar helaas hebben de vogels daar aangezeten en is er niks van geworden. Ook ben ik er pas afgelopen weekend aan toe gekomen om de jungle die de kas was uit te mesten. Sinds vorig jaar ben ik allergisch (soort hooikoorts) voor tomatenplanten, waarschijnlijk mede 'veroorzaakt' door mijn werk waar honderden tomaten planten staan. Daarom probeer ik nu zo min mogelijk in de kas te komen, en word er dus ook een stuk minder gedieft. Wat resulteert in een kas die er zo uit ziet:

Maar nu weer helemaal leeg geruimd, zodat er straks mijn plantjes in kunnen die moeten overwinteren. Voor volgens jaar heb ik wat speciale zaden gekocht van tomatensoorten die je buiten kunt kweken, ik ben daar heel benieuwd naar. Waarschijnlijk kan ik daar dan ook makkelijker mee werken zonder zo ziek te worden, omdat er meer frisse lucht omheen is. Maar het is afwachten. Stoppen met tomaten kweken zal ik zeker niet doen, daarvoor vind ik het te leuk.

De kas is in elk geval weer op orde. Op de  bodem heb ik wat verschillende bladeren en ander organisch materiaal gegooid, zodat het ter plekke kunnen vergaan en zo wat voeding vrij geven aan de bodem. Dit weekend zet ik waarschijnlijk mijn tafels er weer in en dan kan ik al mijn plantjes er weer in zetten.

Het blijft echt een leerproces voor mij, maar ik merk ook echt dat het elk jaar beter gaat met groente kweken. En ik vind het heerlijk om in de tuin te werken, en om voor het (avond)eten even wat uit de tuin te halen. Dat zijn echt geluksmomentjes voor mij :)

Wij hebben een Houthok!

Afgelopen winter zijn er op de erfgrens van ons grondstuk meerdere bomen gesneuveld, deels ook zodat de buren meer licht en minder last hebben. Het hout hebben we gedeeld en Maarten is toen meerdere weken bezig geweest met het zagen en splijten van het hout.

Deze winter aan de erfgrens

Toen wij hier kwamen wonen lag er nog (droog) haardhout van de vorige bewoners in een van de achterste schuren. We hebben daar nog best lang mee gedaan, toen we nog beide voltijd werkten hadden we ook minder tijd om op hout te stoken. Als je pas tegen zessen in de avond thuis bent en je moet nog koken, heeft het weinig zin om nog vuur te maken voordat je weer naar bed moet. Volgens mij hebben we het laatste van dat hout de voorlaatste winter ('17/'18) opgemaakt.

In het eerste jaar dat we hier woonden hebben we meerdere bomen laten vellen, maar omdat we geen geld hadden hebben we dat in ruil voor het hout gedaan. Die bomen stonden ook op zo'n manier dat we het echt niet zelf konden doen. Maar sindsdien hebben we het volgens mij enkel laten doen tegen betaling of zelf gedaan. Begin 2017 hebben we aan de zuidelijke erfgrens wat bomen weggehaald zodat we een goede zonnige plek hadden voor onze moestuinbakken, en dat hout hebben we  allemaal zelf kunnen houden. En een groot deel van de populieren die we weg hebben laten halen hebben we laten versnipperen tot houtsnippers, dat hout was niet geschikt voor de kachel.

De bomen die plaats maakten voor de moestuinbakken

En ondanks dat er al behoorlijk wat bomen geveld zijn, verwachten wij in de toekomst nog meer hout van ons grondstuk te krijgen. En al dat hout moet je natuurlijk ergens kwijt. De achterste schuur waar het eerst lag is veel te ver weg, en bovendien geen goede plek om nat hout neer te leggen. De meeste schuren zijn daar gewoon te vochtig voor. Dus we hadden een houthok nodig, gelukkig is Maarten super handig.

Het begin van ons houthok

Hij heeft er een tijdje over na gedacht, en heeft iets kunnen bouwen met enkel materialen die we nog hadden liggen. Zo heeft hij de grote oude telefoonpalen gebruikt die nog op het terrein lagen, en ook de schuttingdelen die we meegenomen hadden uit Nederland. En ook nog wat latten die voorheen de vloer van de hooizolder waren, van het deel wat we vernieuwd hebben (om eronder te isoleren). Verder nog wat stukken aluminium profiel wat normaal gebruikt word om zonnepanelen te installeren.

Wat ik zo gaaf vind is dat Maarten helemaal geen ervaring heeft met bouwen, maar het wel gewoon doet. En er altijd wel iemand die het beter zou kunnen of mooier, maar je moet het maar doen. Hij bedenkt het, zoekt dingen uit en doet het dan gewoon.

Het hele bouwsel is dus van gerecyclede materialen, behalve het dak. De dakplaten hebben we gekocht, want zoiets hebben we niet liggen. Dat was alsnog een duur grapje; zo'n € 300,- waren we kwijt (inclusief bezorging). Maar is het ook echt af!

Het houthok heeft een oppervlak van ongeveer 6m2 en is zo'n 2 meter hoog. Dus behoorlijk flink, maar dat is ook nodig want overal liggen nog stapels hout. Nu is het dus tijd om alles erin te pakken.

Wat ook leuk is, is dat het houthok op de erfgrens naar het zuiden staat. Hierdoor hebben we meer privacy in de tuin. Hij staat ook direct bij de moestuinbakken, ik vind het eigenlijk heel knus staan. Ik ben nog van plan om tegen de achterkant twee bramenstruiken te geleiden, want zo'n mooi vlak stuk vol op het zuiden vraagt erom om gebruikt te worden.

Update; hoe bevalt de kas

Sinds de zomer van 2015 hebben wij een kas(je) staan. Het is een kas met een oppervlak van ongeveer 9m² (2,56m x 3,63m) en platen van polycarbonaat, maar wel de duurdere versie. De platen zijn dubbelwandig en 6 mm dik, omdat we veel slechte dingen gehoord hadden over goedkope kasjes waar bij de eerste storm de platen eruit waaiden.

We hebben hem ook stevig neergezet, op een goede fundering, en hij heeft al menig storm overleefd. Nog nooit is er een plaat uitgewaaid, daar zijn we dus ook heel blij mee. Onder onze kas zit een passieve warmteopslag, die met behulp van een op zonnestroom lopende ventilator de warme lucht uit de nok van de kas opslaat in de grond. Deze warme lucht word in de nacht weer vrijgegeven zodat de temperatuur iets minder schommelt. Het lijkt te werken, maar we hebben natuurlijk geen vergelijkingsmateriaal dus met zekerheid kunnen we er niets over zeggen.

Het enige onderhoud wat we aan de kas hebben is schoonmaken. Vorig jaar hebben we het overgeslagen, maar dit jaar konden we er echt niet aan ontkomen. De kas was echt heel erg vies. Vooral aan de noordkant, zoals hier op de foto te zien. Ook de binnenkant was vies, en daardoor was het toch een behoorlijk tijdrovende klus. Ik heb gezocht naar een makkelijke manier om de groene aanslag van de kas te verwijderen maar blijkbaar was het niet heel moeilijk. Ik gebruikte een emmertje met regenwater een een spons (of eigenlijk; heel veel emmertjes met regenwater). Dat was genoeg, geen schoonmaakmiddel nodig. Maar bereid je voor op flink wat spierpijn in je arm en hand na een middagje flink boenen. En het resultaat mag er wezen, de kas ziet er uit als nieuw! Dat is het voordeel als je dingen eerst heel vies laat worden, dan is het resultaat zo spectaculair.

Achterin de kas heb ik normaal een oppottafel staan, maar ik heb deze er nu voor de zomer eruit gehaald. De plek die het inneemt heb ik liever in gebruik voor planten, aangezien de kas toch altijd te klein is (of ik wil altijd te veel). In de praktijk gebruik ik de oppottafel in de zomer ook amper, omdat het dan in de kas simpelweg veel te warm is.

De kas is een hele fijne plek om te zijn, vooral in de winter, herfst en het voorjaar als het buiten niet al te warm is. Achter glas en uit de wind is het dan een stuk beter uit te houden, en een lekkere rustige plek om even te zitten. Als we in het voorjaar in de tuin werken en het is nog wat koud, is het ook een goede plek om de peuter te laten zitten en spelen zodat zij het niet te koud krijgt.

Een nadeel aan de kas is dat er geen regen in valt, en dat je dus steeds zelf water moet geven. Dit jaar hebben wij een druppel-bewateringssysteem aangelegd in de tuin, en dus ook in de kas. Dat betekend dat we in de zomer niet meer actief water hoeven te geven in de kas, alleen de zaaitrays die er (voornamelijk) in het voorjaar staan moeten we nu gieten. Een bijkomend voordeel van de druppel-bewatering is dat het efficiënter is, omdat er minder water verdampt. En het is ook nog eens beter voor de planten omdat het water niet op de bladeren komt, wat eventueel voor ziektes zou kunnen zorgen.

Hier een klein stukje van de bewatering in de kas

Ik ben nog steeds aan het leren om het hele jaar groente te groeien, en om voldoende sla e.d. te groeien in de kas voor de winter. Daarvoor moet de kas op tijd vrijgemaakt worden van tomaten e.d. zodat de juiste slasoorten erin kunnen voor de winter, tot op heden gaat dat nog steeds niet zoals ik zou willen. Maar al doende leert men ;)

Het tomaten kweken gaat echt heel erg goed in de kas, wij hebben elk jaar een rijke oogst. Dit jaar wil ik ook eens wat paprika telen, omdat ik op mijn werk gezien heb dat dat goed kan.  Meestal hebben we ook 1 komkommerplant in de kas (en 1 buiten de kas) zodat we vroeg komkommers hebben. Daarnaast staan er een paar aardbeienplanten die ervoor zorgen dat we extra vroege aardbeien hebben. Al met al hebben we er enorm veel plezier van, en het ziet er naar uit dat hij nog jaren mee kan!

Oudere berichten over de kas:

De kas staat

Verder met de kas